Main content

1. Expertise Centrum

In de notitie over de toekomst van het S(B)O van Verhoeven uit 2014, zijn aanbevelingen gedaan om het idee van het expertisecentrum verder uit te werken. Deze aanbevelingen zijn door betrokken partijen opgepakt en samen hebben we de eerste stappen gezet en concrete deelactiviteiten gestart die de gedachte van een expertisecentrum concretiseren. Wat ons beeld in het kort is

De gedachte achter het expertisecentrum is ‘het gebruik maken van elkaars expertise en het ontsluiten van aanbod en ondersteuningsbehoefte van specifieke (doelgroepen) leerlingen.’  Het expertisecentrum bestaat in onze gedeelde visie uit:

  • De medewerkers van de SBO-SO scholen;
  • De medewerkers van de centrale dienst van ons samenwerkingsverband;
  • De medewerkers van de scholen die al dan niet tijdelijk worden ingezet,omdat zij de expertise en/of vaardigheden hebben die nodig is om passend onderwijs te realiseren binnen een arrangement. 

De uitgangspunten en kaders van het expertisecentrum zijn:

  • We kiezen voor arrangementen op basisscholen waar mogelijk;
  • SBO en SO scholen blijven noodzakelijke voorzieningen binnen ons samenwerkingsverband;
  • Leerlingen die voor hun ontwikkeling hiervan afhankelijk zijn, worden vroeg gesignaleerd en worden weer teruggeplaatst indien mogelijk;
  • We kiezen waar mogelijk voor een thuisnabij aanbod;
  • Het expertisecentrum werkt vraag-gestuurd;
  • We kiezen voor de ontwikkeling van een expertisecentrum waarbinnen in nauwe samenwerking een aanbod is voor de leerlingen die nu zijn aangewezen op SBO en SO. - en SO scholen vormen met centrale dienst en alle deskundigen binnen het regulier onderwijs het expertisecentrum. 

Verschillende werkgroepen (voortgekomen uit de voormalige werkgroep passend onderwijs) hebben diverse activiteiten ondernomen om samen de eerste ontwikkelingen van het expertisecentrum in gang te zetten. Een aantal concrete pilots is opgezet. Andere ontwikkelingen zijn we nog aan het uitdenken of bevinden zich nog in de ontwikkelfase. We noemen hier kort een aantal van de pilots en initiatieven die in ontwikkeling zijn:

1.1 Werkgroep Onderwijs Zorg arrangementen (in ontwikkeling)

De werkgroep onderzoekt de mogelijkheden van onderwijs en zorg arrangementen. De aanwezigheid van de onderwijs- en de gezinsspecialist, alsmede de aanwezigheid van andere specialisten in en om school, biedt mogelijkheden tot het vormen van combinaties van zorg en onderwijs. We kijken hierbij naar de mogelijkheden binnen de basisondersteuning (1), de extra ondersteuning (2) en (3) het vormgeven van onderwijszorgarrangementen. 

Een korte toelichting van wat we op de drie niveaus onderzoeken:

  1. binnen de basisondersteuning 
    We zijn aan het onderzoeken of het mogelijk is om in het standaard ‘aanbod’ in samenwerking met Minters programma’s rondom sociaal-emotionele ontwikkeling, sociale veiligheid en weerbaarheid in de bovenbouw uit te voeren. Hiermee werken we preventief aan het vergroten van de sociale competenties van leerlingen. Voorbeelden van programma’s zijn: Take Care programma, de Rots en Water training en ‘de leuke klas’. Zoals gezegd zijn dit ideeën in ontwikkeling die samen met onze partner Minters verder uitgedacht gaan worden.
  2. extra ondersteuning door de preventieve brigade
    We denken na over de inzet van een zogenaamde preventieve brigade. Deze bestaat uit specialisten vanuit het SWV, andere benodigde externen en de gezinsspecialist. Deze laatste vormt de belangrijke schakel in het betrekken van de ouders. Gezamenlijk doel: preventief, directe hulp bieden op leer- en zorg gebied. De preventieve brigade moet flexibel zijn en de betrokkenen moeten op korte termijn beschikbaar kunnen zijn. Dit moeten we goed regelen met elkaar. Verder moeten we bepalen hoever de reikwijdte van de preventieve brigade gaat. Wanneer wordt de ondersteuning structureel? Wanneer kan de school het weer op eigen kracht? Leidt de ondersteuning tot een arrangement? En maken we het daarmee niet te star voor de leerling? Allemaal vragen die we komend jaar beantwoorden
  3. onderwijs-zorg-arrangementen
    Voor kinderen van 0-7 bestaat reeds een aanbod vanuit de dagbehandeling. Voor kinderen van 7-13 bestaat deze vorm nog niet. We denken hier specifiek aan mogelijkheden om leerlingen vanuit het basisonderwijs dagdelen naar het SBO/SO te laten komen voor behandeling en/of zorg. Vanuit het SO/SBO kan ook voorlichting en begeleiding gegeven worden in het basisonderwijs. We streven naar intensieve samenwerking met ouders en een instantie zoals bijvoorbeeld Ipse de Brugge, Yulius of Fortagroep. 

Ontwikkelingen dagbehandeling 0-7

Dagbehandeling 0-7 jaar houdt in dat kinderen in een groep op locatie een behandeling krijgen. Daarnaast krijgen ouders ambulante hulp bij de opvoeding in nauwe afstemming met het wijkteam. De hulpverleners ondersteunen het kind en het gezin hoe je het beste kunt omgaan met bepaald gedrag en hoe je de ontwikkeling van het kind kunt stimuleren. Sommige kinderen zijn ook al toe aan onderwijs en krijgen vanuit het SWV georganiseerd onderwijs op de dagbehandeling. Voor de kinderen die van de dagbehandeling weer naar het onderwijs kunnen doorstromen is nazorg georganiseerd vanuit de Dagbehandeling. Komend schooljaar gaan we deze bewegingen verder ontwikkelen in overleg met de drie gemeenten.

Voorafgaande aan een aanvraag van de Dagbehandeling 0-7 heeft de school vanuit de basisondersteuning al het mogelijke gedaan. Wanneer een leerkracht signaleert dat een kind in de klas achter loopt in ontwikkeling, zal de leerkracht met de ouders in gesprek gaan en afspraken maken om het kind te ondersteunen. Daar waar nodig kan hulp van de dagbehandeling ingeroepen worden om daadwerkelijke adviezen te geven en om te helpen onderzoeken of behandeling voor onderwijs gaat of andersom.  

Voor een zorgvuldige dossiervorming zijn de school, de onderwijsspecialist, de gezinsspecialist en het betrokken wijkteam verantwoordelijk. Door het gebruik van het groeidocument, wat we nu aan het ontwikkelen zijn, hoeven scholen te zijner tijd niet telkens opnieuw formulieren in te leveren, hoeft Dagbehandeling 0-7 de analyse niet over te doen en kan tot slot het wijkteam op basis van het groeidocument de dagbehandeling toekennen.

De boven beschreven werkwijze is uitgebreid vastgelegd in een procesbeschrijving met daarin de stappen en acties door de betrokken partijen. Deze procesbeschrijving is verkrijgbaar via het samenwerkingsverband.

1.2 Dagbehandeling 4-13 jaar met onderwijs (in ontwikkeling)

We zijn bezig om de mogelijkheden te verruimen voor het bieden van onderwijs aan kinderen van 4-13 jaar in een dagbehandeling. We komen hiermee tegemoet aan de mogelijkheden die leerlingen hebben om onderwijs te krijgen en bijvoorbeeld te leren lezen en rekenen tijdens een dagbehandeling.

Het samenwerkingsverband zet een onderwijsspecialist in om de leerlingen die geplaatst zijn voor behandeling te begeleiden in didactisch opzicht. De pedagogisch medewerker van de dagbehandeling gaat naar de school toe voor de overdracht. Het samenwerkingsverband bekostigt deze vorm van onderwijs en is inhoudelijk betrokken bij de selectie van kinderen die in aanmerking komt voor dit type van onderwijs. 

In lijn hiermee met deze pilot ligt ook de voorgenomen samenwerking dagbehandeling 0 tot 7 van Trivium-Lindenhof samen met de reguliere school en de peuterspeelzaal. Hier ligt de aanvraag voor een financiële ondersteuning voor een pilot middels een subsidie bij de gemeente Schiedam.

1.3 Begeleiding en Onderwijs groep (BeO-groep; in ontwikkeling)

De BeO-groep is een groep die op de Gelinckschool in Schiedam gaat starten en een ‘status aparte’ heeft als tussenvorm tussen het SBO en SO in.

De BeO groep is bedoeld:

  • •intern: voor leerlingen van de Gelinckschool voor tijdelijke gedragsinterventie; 
  • •extern: voor tijdelijke plaatsing van leerlingen vanuit BAO/SBO als gedragsinterventie en indien mogelijk vindt observatie-diagnostiek plaats. Na plaatsing in de BeO-groep is het de bedoeling dat deze leerlingen terugkeren naar hun school van herkomst;
  • •extern naar intern: als start;  indien nodig voordat de leerling geplaatst wordt in een van de andere groepen van de Gelinckschool.

Uitgangspunten die gelden zijn: 

  • •Plaatsing in de groep is altijd vanwege gedrag!;
  • •Mogelijkheden om preventief te kunnen werken;
  • •Hoge mate van betrokkenheid van de ouder.

In de BeO groep, die uit ongeveer 8 leerlingen zal bestaan, is de inzet van een leerkracht en een pedagogisch medewerker gewenst. Binnen het programma van de BeO groep worden sociaal-emotionele programma’s ingezet (bijvoorbeeld Rots en Watertraining, of SOVA training) en wordt met de kinderen individueel afgestemd waar hun ondersteuningsvraag ligt.

Externe coaching is direct inzetbaar indien nodig. 

We zijn bezig met de voorbereidingen, het voornemen is om in september 2016 te starten met 1 groep. Het is de bedoeling dat deze groep een structureel onderdeel wordt van het aanbod van onderwijs en zorg in onze regio en ook snel beschikbaar wordt in Vlaardingen en Maassluis. Op onze beurt maken we gebruik van de inzichten vanuit een soortgelijke pilot in Hellevoetsluis.

1.4 Family-Class (in ontwikkeling)

We zijn in overleg met Horizon, Minters en de gemeente Vlaardingen bezig om een familyclass te starten. Naar Deens voorbeeld wordt in een family-class ondersteuning geboden aan leerlingen en hun ouders. Uitgangspunt is de familiesituatie dus. We bieden op een praktische wijze ondersteuning op het gebied van onderwijs, opvoedingsondersteuning en bijvoorbeeld ook dagbehandeling. We zijn bezig om het plan uit te werken in Vlaardingen en doen dit met de ouders er bij. Wanneer dit initiatief succesvol is en leidt tot de gewenste effecten, willen we de family-class ook in de andere steden bespreekbaar gaan maken. We werken in alle gevallen nauw samen met betrokken gemeenten en partnerorganisaties.

1.5 Kleuterklas gedragsproblematiek (in ontwikkeling)

In samenwerking met de Gelinckschool en SBO De Poldervaart wordt een kleuterklas opgezet voor leerlingen met gedragsproblematiek. We onderzoeken hierbij op welk onderwijstype de leerling het meest passend onderwijs kan krijgen en hoe de beide scholen elkaar kunnen aanvullen en versterken rondom het (vervolg)onderwijs aan deze leerlingen. Deze samenwerking zit nog in een beginstadium en is een mooi voorbeeld van ‘grenzen die vloeibaar worden’. We zoeken letterlijk naar nieuwe nog niet bestaande vormen van samenwerking, die het belang van de leerling voorop stellen.

1.6 Samenwerking met de Ericaschool (lopend en in doorontwikkeling)

Extra ondersteuning op het SBO

Voor leerlingen die, naast, of in aanvulling op het SBO aanbod de specifieke, didactische aanpak van ZML onderwijs nodig hebben, is er een samenwerking tot stand gebracht. Een ambulant begeleider van de Ericaschool komt dan op het SBO om leerlingen te begeleiden die een beetje meer gespecialiseerde onderwijsondersteuning nodig hebben. Deze vorm vindt plaats in afstemming met ouders, de Ericaschool, het SBO, de gezinsspecialist (van Minters) en de onderwijsspecialist (van het samenwerkingsverband).

Een specifiek voorbeeld is een groep ZML leerlingen op de Parasol in Maassluis, die qua onderwijstype zouden passen op de Ericaschool, maar die we toch graag in hun eigen wijk de specifieke ondersteuning willen bieden. 

Samenwerking KDC De Zonnehof

Voor kinderen die, naast de nodige zorg op het KDC, toe zijn aan de toevoeging van afgestemd onderwijs en voor leerlingen die de overstap willen maken van het KDC naar de Ericaschool, bieden we nu mogelijkheden van begeleiding op het KDC door een ambulant begeleider van de Ericaschool.  

Voor de toekomst onderzoeken we de mogelijkheden van de inzet andersom van het KDC op de Ericaschool om leerlingen op de Ericaschool te begeleiden die (tijdelijk) extra zorg nodig hebben.

1.7 Samenwerking met Auris (lopend en in ontwikkeling)

Er lopen twee pilots met een zogenaamde taalschool. Op de Klinker loopt een pilot, waarbij door Auris gedurende 1 dagdeel een speciale groep leerlingen met taal-spraakproblematiek les wordt gegeven. Deze leerlingen krijgen dit onderwijs als onderdeel van hun ‘mediumarrangement’. Medio 2016 wordt een eerste evaluatie uitgevoerd van deze pilot. 

Voorts onderzoeken we op SBO de Poldervaart welke onderwijsmogelijkheden Auris kan bieden aan leerlingen daar met een taal-spraakachterstand, die Auris ‘te goed’ acht om te plaatsen op de Hildernisseschool (cluster 2). 

In beide voorbeelden vindt de ondersteuning plaats door een ambulant begeleider van Auris, die op locatie komt werken.

1.8 Samenwerking met Centrale Opvang Nieuwkomers (CON)

Het CON organiseert oudercursussen voor de Nederlandse taal. We willen dat verder uitbreiden om het taalonderwijs te integreren (ouders en kinderen in de nieuwkomersklassen). Ook de Globe onderzoekt in samenwerking met de gemeente Vlaardingen de mogelijkheden. 

De inzet van expertise van het CON reikt ook tot in het reguliere basisonderwijs. Het CON geeft extra ondersteuning op de scholen voor de kinderen die van het CON de overstap naar het regulier onderwijs hebben gemaakt. Uit ervaring weten we hoe belangrijk en effectief de begeleiding door het CON nog is na de overstap.  

Alles staat en valt met de kwaliteit en beschikbaarheid van de professionals

Veel van de voorbeelden hier tonen aan waar grenzen vloeibaar worden, juist dankzij de inzet van alle betrokkenen die hun nek uitsteken om van de pilots een succes te maken. We zien dat expertise beschikbaar wordt voor nieuwe groepen van leerlingen op plekken waar dat voorheen niet georganiseerd was. Er ontstaan nieuwe vormen in combinatie van onderwijs en zorg, van kind en gezin. Er zijn leerlingen die in hun wijk kunnen blijven, waar dat voorheen niet kon. Dat is allemaal winst. Tegelijk lopen we met elkaar tegen nieuwe grenzen op. Zo baren de personele problemen bij diverse van onze partners zorgen. Niet genoeg mensen. Niet de juiste mensen op de juiste plek, of op het juiste moment.

Overbelasting die zorgt voor personeelsuitval en hoge verzuimpercentages. Daarbij komt de nieuwe wetgeving rondom ‘werk & zekerheid’ die bijvoorbeeld het werken met ‘invalpools’ bemoeilijkt. We adresseren de specifieke issues aan de partijen die het betreft en zoeken samen naar werkbare oplossingen.